Balık avcılığında düşüş

Türkiye’de balık yetiştiriciliği artarken, avcılık sayısında büyük bir düşüş gözlemleniyor. Türkiye balık yetiştiriciliğinden 100’den fazla ülkeye balık ihraç etmektedir. 2019 yılında ihraç edilen miktarın getirisi 1 milyar doların üstündedir. 2020’nin ilk 8 aylık döneminde ise bu rakam 632 milyon dolar olmakta. Yıllara göre ise balık avcılığında istihdam edilen işçi sayısında büyük bir düşüş gözlemlenmekte. 

BALIK AVCILIĞINDA ÇALIŞAN SAYISINDA DÜŞÜŞ

Yıllara göre baktığımızda balıkçılık sektöründe çalışan kişi sayısında büyük bir düşüş görülmekte. 2006 yılında 20.202 kişi çalıştırılırken bu sayı 2019 yılında 4.857’ye düşmekte. 

Aynı şekilde balıkçı olarak çalışan sayısı düşerken, balıkçının kendisinde de düşüş görülmekte. 2006 yılında 16.914 balıkçı işveren bulunurken bu sayı 2019 yılında 10.947’ye düşmekte.

Gemi sayıları dalgalı

Yıllara oranla trol gemilerine baktığımızda sayılarda dalgalanma olduğunu ancak bir düşüş olmadığını görüyoruz. Aksine, trol gemilerinde biraz da olsa bir artış söz konusu. 2000 yılında 750 trol teknesi varken, bu sayı 2019 yılında 790 olmakta.

Gırgır gemilerinde ise uzun dalgalanmalar ve ardından bir düşüş gözlemlenmekte. 2000 yılında 575 gırgır teknesi varken bu sayı 2019 yılında 370 olarak kaydedilmekte.

“Denizde çalışmak ve fiziki güç yanında uzun ve zorlu çalışma düzeni olan bir meslektir balıkçılık”

Balık avcılığında yıllara oranla çalışan sayısında büyük bir düşüş mevcut bunun sebepleriniİstanbul Üniversitesi Balıkçılık Teknolojisi ve Yönetimi Anabilim Dalı programı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Didem Göktürk’e sordum. Doç. Dr. Didem Göktürk şu bilgileri verdi: “En büyük sebeplerinden biri ekonomik olarak getirisi daha yüksek olan diğer iş kollarına olan yönelimdir. Balıkçılık aslında babadan oğula bir sonraki kuşağa aktarılan bir zanaat olarak tanımlanmaktadır. Denizde çalışmak ve fiziki güç yanında uzun ve zorlu çalışma düzeni olan bir meslektir balıkçılık. Dolayısıyla balıkçıların pek çoğunun da dile getirdiği gibi çocukları bu mesleğe devam etmek yerine meşakkati daha az ve getirisi iyi olan diğer işleri tercih etmekteler. Tıpkı günümüzde artık çiftçilerin çocuklarının da baba mesleğini devam ettirmek yerine tarlaların satılması ve başka işlere yönelmeleri örneğinde olduğu gibi denebilir.  Bununla birlikte değişen ekonomik şartlar nedeniyle artan maliyet giderlerini (mazot, yağ, avcılık ekipmanları, tayfa masrafı, tekne bakım giderleri, kumanya ücretleri vb.) karşılayacak kazancı elde edemeyen pek çok balıkçı da mesleği bırakmak zorunda kalmaktadır. “

Çalışan sayısında düşüşe rağmen gemi sayıları ortalama olarak aynı seviyelerde görülmekte. Bunların sebepleri nelerdir? Doç. Dr. Didem Göktürk: “Tekne sayılarının göreceli olarak aynı kaldığı söylenebilse de bu sayılar genellikle Küçük Ölçekli Balıkçı (KÖB) teknelerin sayılarındaki dalgalanmalardan kaynaklanmaktadır (Dünyada 0-12 m LOA boya sahip balıkçı tekneleri Small Scale Fisheries (SSF) yani KÖB olarak tanımlanmaktadır)  2019 yılında toplam 28717 kişi balıkçılık yoluyla istihdam sağlanmıştır. 2006-2019 yılları arasındaki balıkçılıkta istihdam edilen kişi sayısı ile tekne boylarına göre büyük ve küçük ölçekli balıkçılıkta kullanılan tekne sayıları karşılaştırıldığında; istihdamdaki azalışların KÖB’ta kullanılan tekne sayısındaki azalışa nispeten paralel seyrettiği görülebilir.”

Balık yetiştiriciliğinin, avcılık sektörüne etkileri nelerdir?

Yetiştiricilik sektörünün bir kısmını da aslında avcılığın işgal etmekte olduğunu belirten Doç. Dr. Didem Göktürk: “Yetiştiricilik miktarı avcılıktan elde edilen miktarın yarısına bile yetişememektedir ki, bu aslında tüm dünyada da bu şekilde seyretmektedir. Dünyada son beş yıl için ortalama 90 milyon ton üzeri olan avcılık üretimine karşılık olarak, yetiştiriciliğin eriştiği maksimum değer 80 milyon tondur (2016) ve bu rakama insan tüketiminin yanı sıra gıda dışı kullanım da dahildir (süs eşyası, hayvan yemi, akvaryum balıkları vs.).  Ülkemizde yetiştiricilik sınırlı ekonomik türler üzerinden yapılmaktadır. BSGM’ye göre 2021 yılı itibariyle ülkemizde 2034 adet su ürünleri yetiştiricilik tesisin bulunduğu bildirilmektedir. Bu tesislerin %90’nından fazlası Alabalık türleri, Sazan türleri, Çipura, Levrek ve Mercan türleri gibi (toplam 20 civarında tür) yenebilen sınırlı sayıda ekonomik türün yetiştiriciliği yapılabilirken avcılıkla sağlanan tür ve dolayısıyla protein çeşitliliği maalesef yetiştiricilikte yoktur. Avcılık yoluyla en çok yakalanan deniz canlıları arasında pelajik türlerden Hamsi, Sardalya, İstavrit, Palamut, Lüfer, Çaça; Demersal türlerden Mezgit, Bakalyaro-Berlam, Tekir, Barbun-Paşa Barbunu, Kalkan; Omurgasız türlerden ise midye (kara midye, Akivades, beyaz kum midyesi), Deniz salyangozu, Karides (çeşitli karides türleri), kalamar-ahtapot bulunmakta ve insan gıdası olarak 80’in üzerinde ekonomik türün avcılığı yapılmaktadır. Halkın genel tercihi ve alışkanlığı da çoğunlukla taze avlanmış türleri tüketmekten yana bir eğilim göstermektedir. Her ne kadar yetiştiricilik yoluyla elde edilen türlerden de hayvansal protein açısından aynı fayda sağlanacak olsa da halkımızda halen bunu pek fazla benimsememekte ve avcılık yoluyla yakalanan türleri tüketme eğilimini sürdürmektedir. Bunlara ek olarak Akdeniz ve Ege’de ekonomik değeri çok yüksek olan ton balığı yani orkinos (bluefin tuna) avcılığı yapan Türk balıkçı filosu gırgırlarla sürü halinde avladıkları bu balıkları semirtmek amacıyla yaptıkları deniz kafes sistemlerine yerleştirmekte ve belli bir kiloya erişince Türkiye ve uluslararası pazarlarda piyasalara sürmektedirler. Kaldı ki bu veri yetiştiricilik adı altında işlenmekte ve sunulmaktadır ki azımsanacak bir miktar değildir (2016=3 834 ton; 2017=3802 ton; 2018=3571 ton; 2019=2327 ton). 2014 yılından itibaren avlanan orkinosların yetiştiricilik verisine dahil edilmesi yetiştiricilik üretim miktarını arttırmaktadır. Gerçekte avcılık yoluyla ele geçen fakat anında karaya çıkartılarak satılmayan canlı olarak kafes sistemlerinde semirtmeye alınan bu orkinos verileri avcılık yoluyla ele geçen üretim verilerine dahil edilmemektedir. Dolayısıyla yetiştiricilik sektörünün bir kısmını da aslında avcılık işgal etmektedir.” dedi.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

WordPress.com'da bir web sitesi veya blog oluşturun

Yukarı ↑

%d blogcu bunu beğendi: